Con số hơn 420 tỷ đồng doanh thu bản quyền âm nhạc Việt Nam trong năm 2025 vừa được công bố không chỉ là một thống kê tài chính đơn thuần, mà còn là chỉ dấu cho thấy cách công chúng và các nền tảng công nghệ đang dần thay đổi thói quen tiêu dùng âm nhạc theo hướng tôn trọng quyền tác giả hơn. Từ một thị trường vốn quen với việc nghe nhạc miễn phí, không kiểm soát nguồn gốc, âm nhạc Việt đang dịch chuyển sang một mô hình mà giá trị sáng tạo được ghi nhận bằng tiền, dù mức độ vẫn còn khiêm tốn so với quy mô ngành công nghiệp giải trí nói chung.

Con số 420 tỷ đồng nói lên điều gì

Theo hanoionline.vn, tổng doanh thu từ bản quyền âm nhạc tại Việt Nam trong năm 2025 đã vượt ngưỡng 420 tỷ đồng. Đây được xem là mức cao chưa từng có đối với thị trường tác quyền âm nhạc trong nước, phản ánh đà tăng trưởng đồng thời của hai mảng: âm nhạc số và hoạt động thu, phân phối tiền tác quyền. Con số này có ý nghĩa như một điểm mốc để đo lường quy mô thực tế của ngành công nghiệp âm nhạc Việt Nam, thay vì chỉ dựa vào cảm nhận về độ phổ biến của các bài hát hay nghệ sĩ trên mạng xã hội.

Điều cần lưu ý là con số này phản ánh tổng thể thị trường, không phải là khoản thu của riêng một nhạc sĩ, ca sĩ hay đơn vị nào. Việc một bài hát được nghe nhiều trên nền tảng số không đồng nghĩa với việc người sáng tác hay chủ sở hữu quyền liên quan nhận được khoản tiền tương xứng ngay lập tức, bởi quy trình thu và phân bổ tác quyền âm nhạc thường trải qua nhiều bước trung gian, từ nền tảng phát hành, đơn vị phân phối số đến tổ chức đại diện quyền.

Vì sao thị trường tác quyền âm nhạc bắt đầu sinh lời rõ nét

Sự tăng trưởng của doanh thu bản quyền âm nhạc gắn liền với hai xu hướng song hành. Thứ nhất là sự phổ biến ngày càng rộng của các nền tảng nghe nhạc trực tuyến có trả phí hoặc có quảng cáo, nơi mỗi lượt nghe hợp pháp đều được ghi nhận và tính toán để phân chia tiền tác quyền. Thứ hai là nhận thức của người dùng về việc trả tiền cho nội dung có bản quyền đang dần cải thiện, đặc biệt trong nhóm khán giả trẻ vốn quen thuộc với các dịch vụ streaming quốc tế.

Ngoài ra, việc các đơn vị tổ chức biểu diễn, quán cà phê, phòng trà, cơ sở kinh doanh dịch vụ giải trí có sử dụng âm nhạc dần tuân thủ nghĩa vụ trả tiền tác quyền cũng góp phần vào tổng doanh thu chung của thị trường. Đây là mảng vốn từng bị xem nhẹ trong nhiều năm do thói quen sử dụng âm nhạc miễn phí đã ăn sâu vào hoạt động kinh doanh dịch vụ tại Việt Nam.

Ai thực sự được hưởng lợi từ khoản doanh thu này

Bản chất của doanh thu bản quyền âm nhạc là khoản tiền được thu từ những người khai thác, sử dụng tác phẩm âm nhạc rồi chuyển trả lại cho chủ sở hữu quyền, bao gồm tác giả phần lời, tác giả phần nhạc và trong một số trường hợp là chủ sở hữu quyền liên quan như nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình. Khi tổng doanh thu tăng lên, về lý thuyết phần tiền được chia lại cho những người sáng tạo cũng sẽ tăng theo, tuy nhiên mức độ hưởng lợi thực tế còn phụ thuộc vào cách tính toán, cơ chế phân bổ và độ minh bạch của quy trình chi trả.

Đối với công chúng, con số này không mang ý nghĩa ràng buộc trực tiếp nào. Người nghe nhạc trên các nền tảng hợp pháp không phải chịu thêm bất kỳ khoản phí mới nào phát sinh từ việc công bố số liệu doanh thu bản quyền của cả ngành. Đây đơn thuần là một báo cáo tổng kết, phản ánh quy mô của thị trường tác quyền âm nhạc trong một năm, không phải là một quyết định hay chính sách mới được ban hành.

Góc nhìn từ hoạt động nghiên cứu và tư vấn chính sách bản quyền

Từ góc độ của một đơn vị nghiên cứu về sáng tạo và bản quyền, việc doanh thu bản quyền âm nhạc Việt Nam vượt mốc 420 tỷ đồng trong năm 2025 là dữ liệu đáng chú ý để theo dõi diễn biến của ngành công nghiệp văn hóa nói chung. Viện Nghiên cứu Phát triển Sáng tạo và Bản quyền Việt Nam (VCDI) xem đây là một trong những chỉ số phản ánh mức độ trưởng thành của hệ sinh thái quyền tác giả trong lĩnh vực âm nhạc, bên cạnh các yếu tố khác như số lượng tác phẩm được đăng ký bảo hộ, tỷ lệ vi phạm bản quyền trên môi trường số hay mức độ tuân thủ nghĩa vụ trả tiền sử dụng tác phẩm của các đơn vị khai thác.

Việc quan sát các con số doanh thu theo từng năm, đặt trong tương quan với những thay đổi về công nghệ phân phối nội dung số và hành vi tiêu dùng, giúp hình thành cơ sở dữ liệu cần thiết cho hoạt động nghiên cứu, góp phần đề xuất những giải pháp phù hợp nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người sáng tạo, đồng thời hỗ trợ các bên liên quan trong ngành âm nhạc nắm bắt xu hướng vận động của thị trường tác quyền.

Nhìn về phía trước

Doanh thu bản quyền âm nhạc vượt 420 tỷ đồng trong năm 2025 cho thấy thị trường tác quyền tại Việt Nam đang đi theo chiều hướng tích cực, dù còn nhiều việc phải làm để khoản tiền này thực sự đến tay người sáng tạo một cách công bằng và minh bạch. Sự tăng trưởng bền vững của ngành công nghiệp âm nhạc trong những năm tới sẽ phụ thuộc không nhỏ vào việc các nền tảng số, đơn vị khai thác và tổ chức đại diện quyền tiếp tục hoàn thiện cơ chế thu, phân bổ tác quyền một cách rõ ràng và đáng tin cậy.